Một số kết quả đạt được qua 06 năm triển khai thực hiện Luật Hộ tịch trên địa bàn tỉnh Quảng Nam

Luật Hộ tịch được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 20/11/2014, có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2016. Việc thực hiện Luật Hộ tịch và các văn bản chi tiết thi hành thời gian qua đã góp phần quan trọng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời khẳng định được vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác hộ tịch đối với phát triển kinh tế, xã hội và việc quản lý nhà nước về dân cư. Qua hơn 06 năm triển khai thực hiện Luật Hộ tịch và các văn bản chi tiết thi hành, công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn tỉnh Quảng Nam ngày càng dần ổn định, đi vào nề nếp và đạt được một số kết quả nổi bật sau:

Ngay khi Luật Hộ tịch năm 2014 được thông qua, UBND tỉnh Quảng Nam đã ban hành Quyết định số 1135/QĐ-UBND ngày 02/4/2015 về kế hoạch triển khai thực hiện Luật Hộ tịch trên địa bàn tỉnh, giao Sở Tư pháp chủ trì tham mưu triển khai thực hiện đồng bộ, thống nhất các nội dung kế hoạch đề ra. Trên cơ sở đó, Sở Tư pháp ban hành Công văn số 1255/STP-HCTP ngày 11/11/2015 về việc thực hiện Luật Hộ tịch, đề nghị UBND các huyện, thị xã, thành phố tăng cường chỉ đạo các cơ quan hữu quan ở địa phương trong phạm vi chức năng, quyền hạn của mình thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 1135/QĐ-UBND.

Công tác quán triệt thực hiện, tuyên truyền, phổ biến Luật Hộ tịch và các văn bản quy định chi tiết thi hành cũng được quan tâm, thực hiện dưới nhiều hình thức đa dạng, phong phú như: đăng tải các văn bản giới thiệu Luật, Nghị định, Thông tư hướng dẫn về hộ tịch trên Trang tin phổ biến giáo dục pháp luật của Hội đồng phối hợp Phổ biến giáo dục pháp luật tỉnh; Cổng thông tin điện tử của Sở Tư pháp, tổ chức các hội nghị, tọa đàm trao đổi nghiệp vụ về hộ tịch... Tại cấp huyện đã tổ chức 22 hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Hộ tịch; tại cấp xã tổ chức 711 hội nghị/buổi tuyên truyền, phổ biến với 83.707 lượt người tham dự; phát hành 400 tập san (Tam Kỳ); hơn 10.000 tờ gấp pháp luật (Thăng Bình, Phước Sơn, Đại Lộc…); 48 buổi tư vấn Luật Hộ tịch với hơn 4.000 lượt người tham gia (Quế Sơn, Thăng Bình…), tuyên truyền dưới hình thức sân khấu hóa: bài chòi, hội diễn, văn nghệ, hội thi “Rung chuông vàng” tại Đại Lộc, Hội An, Tam Kỳ, Quế Sơn, Thăng Bình… thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật (Tiên Phước, Phú Ninh...).

Việc xây dựng kế hoạch và tổ chức bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ hộ tịch cho cán bộ, công chức làm công tác hộ tịch được thực hiện hằng năm. Từ năm 2016 đến nay, Sở Tư pháp đã tổ chức 26 lớp tập huấn, bồi dưỡng về nghiệp vụ hộ tịch cho công chức của Phòng Tư pháp, công chức TP-HT tại UBND cấp xã. Ngoài ra, Sở Tư pháp còn thực hiện in, phát hành một số tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ hộ tịch cho công chức TP-HT xã, Phòng Tư pháp như: Sổ tay song ngữ "Tìm hiểu pháp luật về nhập quốc tịch, đăng ký hộ tịch cho người di cư tự do và kết hôn không giá thú trong vùng biên giới Việt Nam- Lào" cho cán bộ, nhân dân các huyện Đông Giang, Tây Giang, Nam Giang; biên soạn và phát hành hơn 500 "Cẩm nang hướng dẫn nghiệp vụ về hộ tịch"; 13.000 "Tờ gấp hướng dẫn một số quy định về đăng ký hộ tịch trực tuyến" và 500 Sổ tay "Hướng dẫn nghiệp vụ liên thông các thủ tục hành chính đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi" cho công chức làm công tác hộ tịch tại Phòng Tư pháp và công chức TP-HT cấp xã trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, phương tiện làm việc và việc ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai Đề án Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử tại các địa phương được trang bị cơ bản đảm bảo phục vụ cho công tác đăng ký và quản lý hộ tịch. Thực hiện Quyết định số 2173/QĐ-BTP ngày 11/12/2015 của Bộ Tư pháp về việc sử dụng chính thức Hệ thống thông tin đăng ký và quản lý hộ tịch trên toàn quốc, Sở Tư pháp đã ban hành các Công văn số 631/STP-HCTP ngày 10/6/2019, Công văn số 828/STP-HCTP ngày 16/7/2019 với nội dung triển khai đồng loạt việc đăng ký khai sinh điện tử, cấp số định danh cá nhân cho trẻ em dưới 14 tuổi và đăng ký các sự kiện hộ tịch khác trên phần mềm tương ứng trong Hệ thống thông tin đăng ký và quản lý hộ tịch của Bộ Tư pháp. Kể từ ngày 01/8/2019 đến nay, 100% cơ quan đăng ký hộ tịch trên địa bàn tỉnh đều thực hiện việc đăng ký hộ tịch trên Hệ thống thông tin quản lý hộ tịch - Bộ Tư pháp.

Trong thời gian từ 01/01/2016 đến 30/6/2022, các cơ quan đăng ký hộ tịch trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận và giải quyết 344.696 trường hợp đăng ký khai sinh (đăng ký mới 219.067 trường hợp, đăng ký lại 125.629 trường hợp); 84.094 trường hợp đăng ký kết hôn (đăng ký mới 82.128 trường hợp, đăng ký lại 1.966 trường hợp); 79.261 trường hợp đăng ký khai tử (đăng ký mới 77.300 trường hợp, đăng ký lại 1.961 trường hợp); đăng ký giám hộ cho 430 trường hợp; nhận cha, mẹ con: 1.787 trường hợp; đăng ký thay đổi hộ tịch 2.402 trường hợp; cải chính 2.475 trường hợp; bổ sung hộ tịch cho 2.138 trường hợp.

Nhìn chung, qua hơn 06 năm thực hiện Luật Hộ tịch trên địa bàn tỉnh Quảng Nam đã đạt được một số kết quả quan trọng; việc thực hiện trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch tại UBND cấp huyện, cấp xã trong thời gian qua đảm bảo theo quy định của Luật Hộ tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành.Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đăng ký hộ tịch vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc như sau:

Thứ nhất, khó khăn xuất phát từ thực trạng ở địa phương trong công tác bảo quản, lưu trữ Sổ, hồ sơ hộ tịch đối với các địa bàn thường xuyên xảy ra mưa lũ, bão lụt, sạc lở... gây mất mát, hư hỏng hồ sơ, sổ. 

Đối với việc bố trí công chức, nhiều UBND cấp xã chỉ bố trí 01 công chức thực hiện tiếp nhận và giải quyết các TTHC về hộ tịch nhưng đồng thời phải kiêm nhiệm các nhiệm vụ khác với áp lực số lượng lớn hồ sơ giải quyết, dẫn đến ảnh hưởng trong việc nghiên cứu, xác minh sự kiện hộ tịch; ngoài ra, một số đơn vị bố trí công chức không đúng chuyên môn quy định. 

Thứ hai, một số quy định của Luật Hộ tịch chưa được điều chỉnh kịp thời so với các quy định của Bộ luật Dân sự 2015, cụ thể: 

- Việc giám sát việc giám hộ được quy định tại Điều 51 Bộ luật Dân sự, tuy nhiên thủ tục đăng ký giám sát việc giám hộ vẫn chưa được quy định cụ thể trong Luật Hộ tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành. Quy định về thủ tục đăng ký thay đổi giám hộ theo Điều 23 Luật Hộ tịch thì các bên phải làm thủ tục đăng ký chấm dứt việc giám hộ trước đó, tuy nhiên theo Điều 62 Bộ luật Dân sự, các trường hợp được chấm dứt giám hộ lại không quy định trường hợp chấm dứt nhằm mục đích để thay đổi giám hộ; 

- Không quy định đối với thủ tục cấp bản sao, trích lục hộ tịch cho người đã chết dẫn đến khó khăn cho người thân thích của họ trong việc bổ sung các giấy tờ này nhằm mục đích cung cấp, chứng minh để phục vụ các quan hệ dân sự, hành chính có liên quan. 

- Việc yêu cầu xác định lại dân tộc nhiều lần (lúc xác định theo dân tộc người cha, lúc xác định lại theo dân tộc người mẹ, một số trường hợp lúc nhỏ do cha mẹ yêu cầu xác định dân tộc, sau khi trưởng thành, bản thân muốn xác định lại) thì Phòng Tư pháp không có cơ sở để từ chối giải quyết.

Thứ ba, khó khăn trong việc triển khai Đề án Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử, số hóa Sổ hộ tịch, đăng ký hộ tịch trực tuyến tại địa phương còn chậm thực hiện do còn lúng túng trong việc xác định và bố trí nguồn kinh phí của các cơ quan có thẩm quyền.

Để đáp ứng giải quyết những tồn tại, vướng mắc nêu trên, xin đề xuất một số nội dung như sau: 

Thứ nhất, đề nghị Bộ Tư pháp sớm ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Hộ tịch và các văn bản chi tiết thi hành để đảm bảo điều chỉnh kịp thời các bất cập, vướng mắc trong thực tiễn áp dụng hiện nay hoặc có văn bản hướng dẫn chung nhằm có cơ sở pháp lý để các cơ quan đăng ký hộ tịch có cơ sở thực hiện.

Thứ hai, việc sử dụng đồng thời Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử và cơ sở dữ liệu hộ tịch giấy rất mất thời gian, tốn kém trong khi việc bảo quản lưu Sổ hộ tịch không đảm bảo thời gian dài vì đặc tính giấy, mực ghi và đặc thù địa phương thường hay xảy ra thiên tai, bão lụt. Do đó, đề xuất bỏ việc ghi Sổ hộ tịch mà chỉ thực hiện cập nhật, sử dụng, quản lý đầy đủ, chặt chẽ, chính xác Cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử để giảm tải áp lực giải quyết TTHC cho công chức TP-HT./.

Tin liên quan